Wprowadzenie „jednolitego patentu europejskiego” ma uprościć procedury związane z uzyskaniem ochrony własności intelektualnej w państwach Unii Europejskiej. Ma również wzmocnić ochronę opatentowanych rozwiązań. Czy polskie firmy z tego skorzystają? Liczba zgłoszeń patentowych złożonych przez polskie przedsiębiorstwa, uczelnie wyższe i instytuty badawcze szybko rośnie, przyrost jest jednym z najwyższych pośród wszystkich krajów Unii Europejskiej. Jeśli jednak spojrzeć na statystykę, to wciąż daleko nam do europejskiej czołówki. Co ciekawe, na Starym Kontynencie sporo patentują Chiny, Korea Południowa, czy przedsiębiorstwa z USA, chroniąc w Europie swoje wynalazki.
– Wybór obszarów do objęcia ochroną patentową nie jest przypadkowy – zdradza dr Krzysztof Dudek, Koordynator Projektów Badawczo-Rozwojowych w HiProMine. – Zwykle swoje technologie patentujemy w krajach, gdzie funkcjonuje lub rośnie potencjalna konkurencja. W ten sposób chronimy swoje dokonania w zakresie innowacyjnej technologii, a tym samym chronimy aktywa intelektualne przedsiębiorstwa i wzmacniamy jego przewagi konkurencyjne – dodaje.
HiProMine ma obecnie 66 zarejestrowanych patentów na całym świecie, kolejnych 30 jest w trakcie postępowania. To jedna z czołowych polskich firm, która tak mocno zabiega o ochronę swojej technologii. Spółka stworzyła unikalny bioreaktor, w którym owady zamieniają produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego na wysokiej jakości białko, wykorzystywane w branży petfood.
– Technologiczna rewolucja trwa, natomiast firmy, które nie chronią swoich dokonań, są zagrożone. Nie mam wątpliwości, że dobry pomysł szybko znajdzie się w centrum zainteresowania i znajdzie swoich naśladowców. Bez należytej ochrony można stracić swój biznesowy potencjał – twierdzi Krzysztof Dudek.
W podobnym tonie wypowiada się Marcin Hołub, prezes zarządu spółki mPower, która opatentowała mechanizmy wykorzystywane w ekologicznych napędach: elektrycznych i wodorowych.
– Posiadany patent to nie tylko ochrona technologicznego dokonania, ale również zwiększenie rynkowej wartości firmy – komentuje. – To swoisty dowód na to, że dane przedsiębiorstwo ma potencjał i unikatowe rozwiązania kluczowe dla swojego rozwoju, jak również sprzedaży innowacyjnych rozwiązań. Z biznesowego punktu widzenia daje to również większe możliwości w zakresie prawidłowej wyceny spółki, podczas poszukiwania inwestorów, aplikowania o innowacyjne projekty z finansowaniem zewnętrznym, ogólnie rzecz ujmując uwiarygadnia innowacyjny potencjał zespołu i spółki – tłumaczy Marcin Hołub.
Sposoby na ochronę
Opatentowanie technologii to dopiero połowa sukcesu. Zawsze w dokumentacji, która jest ogólnodostępna, jest szczegółowy opis tego, co objęte jest ochroną oraz przykłady wykonania i wykorzystania wynalazku. To pozwala konkurencji „podejrzeć” pomysły, a co za tym idzie, umożliwili prowadzenie własnych badań w podobnym kierunku, by osiągnąć równie dobre efekty.
– Jedną ze strategii, by chronić technologię, jest między innymi świadomy i ograniczony opis danego wynalazku – zdradza Marcin Hołub. – Wymogi patentowe są ściśle określone i należy się do nich dostosować, pracując nad ochroną stworzonej technologii. Natomiast wiele firm nie precyzuje każdego elementu związanego z wynalazkiem, nawet jeśli ktoś odwzoruje patent, to wielce prawdopodobne, że nie uzyska wówczas takich cech, jakie posiada pierwotny wynalazek. Niemniej oczywiście podstawową ideą jest ochrona intelektualna stworzonej technologii i w przypadku naruszeń przez konkurencyjne firmy powstaje otwarta droga do dochodzenia swoich roszczeń na drodze prawnej – dodaje.
Spółka mPower posiada w swoim dorobku innowacyjne układy energoelektroniczne niskostratne, opatentowane systemy chłodzenia, oryginalne, zoptymalizowane algorytmy sterowania, falowniki napędowe jak i kontrolery ogniw paliwowych.
Ile to kosztuje?
– Posiadamy patenty w krajach europejskich, jak i poza nimi – mówi Krzysztof Dudek z HiProMine. – Chronimy nasze pomysły technologiczne, a dokonania są niemałe. Jesteśmy dziś jedną z najbardziej rozwiniętych technologicznie firm z branży na całym świecie, mamy ogromny dorobek naukowy. Opatentowaliśmy specjalistyczne urządzenia, w tym także kluczową technologię oświetlenia wykorzystywaną w hodowli owadów – dodaje.
Tłumaczy, że posiadanie patentu na technologię pozwala nią handlować i nie można wykluczyć, że w przyszłości polska spółka będzie sprzedawać licencje na korzystanie ze swoich wynalazków, co mocno zwiększy kapitał przedsiębiorstwa.
– Koszty związane z uzyskaniem patentu są różne, ale na pewno dobrze zarządzany start-up stać na przeprowadzenie takiego procesu i naprawdę warto to zrobić. Patent chroni przed ewentualnymi nieuczciwym praktykami konkurencji – przekonuje Krzysztof Dudek.
Koszty uzyskania patentu na wynalazek w Polsce wynoszą średnio od 10 000 do 40 000 złotych. Kwoty różnią się w zależności od stopnia złożoności projektu. Najdroższe są opisy z dziedziny elektroniki, biotechnologii i chemii. Patent jest też niezbędnym narzędziem ochrony w przypadku transferu technologii poza granice Polski.
Warto pamiętać, że patent to przeważnie majątek o znacznej wartości, może być dziedziczony, można go też sprzedać. Ochronę dla wynalazku można otrzymać zarówno jako osoba fizyczna, jak i przedsiębiorstwo. Chronić można nawet bardzo proste rozwiązanie, pod warunkiem, że faktycznie ma ono cechy innowacyjne, zastosowanie gospodarcze i powstało w wyniku pracy twórczej. Warunkiem jest, by patentowana innowacja nie weszła wcześniej do domeny wiedzy powszechnej, czyli nie została dotąd ujawniona – w takim wypadku dochodzi do odmowy udzielenia ochrony patentowej.
– Ochrona IP (ang. Intellectual Property, czyli własność intelektualna) jest potwierdzeniem profesjonalizmu i wartości firmy na arenie międzynarodowej – uważa Krzysztof Dudek. – Brak ochrony swoich dokonań to zaniedbanie, na które żadna szanująca swój dorobek firma nie powinna sobie pozwolić. Spółka HiProMine wdrożyła systemowe rozwiązania w zakresie ochrony IP, a uzyskiwanie patentów na wybrane rozwiązania jest jednym z jej elementów – dodaje.
Można otrzymać finansowe wsparcie na koszty patentowe
– Przedsiębiorcy mogą wnioskować o dofinansowanie do zgłoszeń wynalazków, znaków towarowych czy też wzorów przemysłowych – mówi Magdalena Gajdamowicz z Północnej Izby Gospodarczej, największej polskiej organizacji zrzeszającej przedsiębiorców. – O środki unijne mogą się starać małe i średnie przedsiębiorstwa, mające swoją siedzibę na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej – wyjaśnia.
O dofinansowanie można się starać w ramach programu SME Fund Komisji Europejskiej. Warto przeprowadzenie całej procedury rejestrowej zlecić wykwalifikowanej kancelarii, dany wynalazek można bowiem patentować tylko raz. Jeśli we wniosku pojawią się istotne błędy, to drugiej szansy na uzyskanie ochrony patentowej nie będzie.