Czy dzieło sztuki może być skuteczniejszą reklamą niż tradycyjna kampania marketingowa? A może właśnie w tym kierunku zmierza nowoczesna komunikacja biznesowa, w której zamiast kolejnego baneru odbiorca otrzymuje emocje, historię i doświadczenie? Na poznańskim lotnisku Ławica pojawiła się instalacja artystyczna, która prowokuje do postawienia tych pytań. Jej autorem jest przedsiębiorca i artysta Michał Ciszak, a okazją do prezentacji trwający w Poznaniu 17. Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego.
W świecie reklamy, w którym uwagę odbiorcy mierzy się często w sekundach, a firmy prześcigają się w coraz bardziej widowiskowych sposobach promocji, pojawia się interesująca alternatywa. Zamiast kolejnego ekranu reklamowego, podświetlonego logotypu czy tradycyjnej ekspozycji sponsorskiej można stworzyć coś, co przyciąga uwagę nie poprzez nachalny komunikat, lecz autentyczną ciekawość.
Taką właśnie koncepcję można dostrzec w instalacji „Klucz do duszy dźwięku”, która została zaprezentowana w Porcie Lotniczym Poznań-Ławica.
Jej twórca, poznański przedsiębiorca Michał Ciszak, od ponad 15 lat rozwija równolegle działalność artystyczną, specjalizując się w asamblażu. Technika ta polega na tworzeniu przestrzennych kompozycji z przedmiotów mających wcześniej zupełnie inne zastosowanie.
W najnowszej realizacji artysta wykorzystał ponadstuletnią szafę, dwie pary skrzypiec, klucze, muszle oraz szereg symbolicznych elementów. Zabytkowa konstrukcja została przystosowana do odtwarzania muzyki, a dodatkowym rozwiązaniem jest specjalnie przygotowana kompozycja zapachowa.
Powstało dzieło, które można oglądać, słuchać go i doświadczać za pomocą węchu. Z punktu widzenia marketingu takie połączenie jest szczególnie interesujące.
Tradycyjna reklama najczęściej przekazuje określoną informację. Instalacja artystyczna może natomiast wywołać doświadczenie, które odbiorca zapamięta znacznie dłużej niż sam slogan.
Nie oznacza to oczywiście, że każda ekspozycja artystyczna automatycznie staje się skuteczną kampanią promocyjną. Pokazuje jednak, jak szerokie możliwości otwierają się przed markami, które potrafią połączyć swoją obecność z kulturą, lokalną tożsamością i emocjami.
W marketingu mówi się o budowaniu doświadczenia marki, czyli sytuacji, w której odbiorca nie tylko widzi komunikat, ale również wchodzi z nim w określoną relację.
W przypadku instalacji na Ławicy punktem wyjścia jest ciekawość. Nietypowy przedmiot w przestrzeni terminala może skłonić podróżnego do zatrzymania się, przyjrzenia szczegółom, wykonania zdjęcia lub podzielenia się nim w mediach społecznościowych.
To właśnie ten mechanizm stanowi jeden z najbardziej interesujących elementów współczesnej komunikacji. Reklama przestaje być wyłącznie treścią emitowaną przez nadawcę, a zaczyna funkcjonować jako doświadczenie, którym ludzie mogą dzielić się z własnej inicjatywy.
Nieprzypadkowo coraz więcej marek inwestuje w projekty z pogranicza sztuki, designu i marketingu doświadczeń. Ich wartość nie zawsze wynika z bezpośredniej sprzedaży, lecz również z budowania rozpoznawalności, wyróżnienia się i tworzenia pozytywnych skojarzeń.
W przypadku „Klucza do duszy dźwięku” dochodzi jeszcze jeden element – silne osadzenie instalacji w konkretnym wydarzeniu.
Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego należy do najbardziej prestiżowych wydarzeń muzycznych organizowanych w Polsce. Jego historia sięga 1935 roku, a od 1952 roku związany jest z Poznaniem.
Tegoroczna, siedemnasta edycja odbywa się od 8 do 25 października. Do stolicy Wielkopolski przyjechali młodzi skrzypkowie z różnych części świata, a wraz z nimi przedstawiciele środowiska muzycznego, goście i miłośnicy muzyki klasycznej.
Z perspektywy biznesowej jest to wydarzenie dające partnerom możliwość budowania wizerunku poprzez skojarzenie z prestiżem, historią oraz międzynarodowym charakterem konkursu.
Port Lotniczy Poznań-Ławica jest partnerem Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego podczas siedemnastej edycji konkursu i sponsorem nagrody za najlepsze wykonanie utworu kompozytora na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu.
Obecność artystycznej instalacji w terminalu wpisuje się więc w szerszy kontekst zaangażowania lotniska w wydarzenie kulturalne. To przykład sytuacji, w której przestrzeń związana na co dzień z transportem i obsługą pasażerów staje się również miejscem promocji kultury.
Dla portu lotniczego takie działania mogą mieć znaczenie wizerunkowe. Współczesne lotniska konkurują bowiem nie tylko siatką połączeń, jakością infrastruktury czy obsługą podróżnych, ale również sposobem, w jaki prezentują miasto i region.
Terminal jest dla wielu zagranicznych gości pierwszym miejscem kontaktu z lokalną kulturą. Odpowiednio zaprojektowana ekspozycja może więc pełnić funkcję nieformalnej wizytówki miasta.
W tym przypadku nie jest nią jednak ekran wyświetlający najbardziej rozpoznawalne zabytki Poznania, lecz autorska opowieść o muzyce, historii i przemijaniu.
To interesujące również dlatego, że instalacja nie opiera się na dosłownej prezentacji wydarzenia. Nie jest repliką skrzypka stojącego na scenie ani klasycznym materiałem informacyjnym. Wykorzystuje symbole, stare instrumenty i wielozmysłowe doświadczenia, pozostawiając odbiorcy przestrzeń do własnej interpretacji.
Czy zatem można mówić o reklamie?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, jak zdefiniujemy jej cel.
Jeżeli za reklamę uznamy wyłącznie płatny przekaz mający skłonić odbiorcę do zakupu konkretnego produktu, instalacja Michała Ciszaka nie musi mieścić się w tej kategorii.
Jeżeli jednak spojrzymy szerzej, uwzględniając budowanie reputacji, promocję wydarzeń, wzmacnianie rozpoznawalności i tworzenie emocjonalnych skojarzeń, dostrzeżemy w niej potencjał narzędzia komunikacji wizerunkowej.
Nie zmienia to faktu, że pozostaje przede wszystkim autonomiczną pracą artystyczną. Jej wartość nie musi być uzależniona od liczby wykonanych zdjęć, publikacji medialnych czy zasięgu w internecie.
Właśnie w tym miejscu pojawia się najciekawsza granica pomiędzy biznesem a sztuką.
Dobrze zaprojektowana kampania może wykorzystywać artystyczne środki wyrazu. Z kolei autentyczne dzieło sztuki, zaprezentowane w odpowiednim miejscu i czasie, może przynieść korzyści wizerunkowe bez konieczności podporządkowywania swojej treści marketingowemu sloganowi.
Przykład poznańskiej instalacji pokazuje również, jak ważna pozostaje rola samego twórcy.
Michał Ciszak nie jest artystą tworzącym wyłącznie na potrzeby jednego wydarzenia. Od ponad piętnastu lat zajmuje się asamblażem, a jego prace były wcześniej prezentowane między innymi w poznańskiej Galerii YES oraz podczas międzynarodowych pokazów lotniczych Aerofestival.
Swoje realizacje publikuje także pod nazwą „Fabryka Marzeń Precyzyjnych” w mediach społecznościowych. Charakterystyczne dla jego twórczości jest wykorzystywanie przedmiotów z historią, które w nowych kompozycjach otrzymują inne znaczenia.
W najnowszej pracy artysta połączył tę filozofię z technologią i oddziaływaniem na zmysły.
To interesujący kierunek także z perspektywy biznesu. W czasach masowej produkcji, automatyzacji i coraz szerszego wykorzystywania sztucznej inteligencji w komunikacji wizualnej ręcznie tworzone, niepowtarzalne instalacje mogą stanowić atrakcyjną alternatywę dla powtarzalnych materiałów promocyjnych.
Ich potencjalną przewagą jest autentyczność, fizyczna obecność oraz możliwość bezpośredniego kontaktu z przedmiotem. Są to cechy, których nie da się w pełni odtworzyć za pomocą internetowego baneru czy filmu reklamowego.
Oczywiście z biznesowego punktu widzenia należałoby rozdzielić wartość artystyczną projektu od jego mierzalnej skuteczności promocyjnej. Aby ocenić rzeczywisty efekt takiej ekspozycji, potrzebne byłyby dane dotyczące zainteresowania podróżnych, publikacji medialnych, zaangażowania w mediach społecznościowych czy rozpoznawalności wydarzenia.
Bez takich informacji nie można przesądzić, że instalacja jest skuteczniejsza od tradycyjnych form reklamy.
Można natomiast wskazać mechanizm, dzięki któremu ma szansę skutecznie zwracać uwagę: nie przekazuje odbiorcy gotowego komunikatu, lecz zachęca go do samodzielnego odkrywania historii.
„Klucz do duszy dźwięku” będzie można oglądać na poznańskim lotnisku przez cały okres Konkursu Wieniawskiego, do 25 października.
To projekt, który stawia przed przedsiębiorcami i specjalistami od marketingu interesujące pytanie: czy w czasach nieustannej rywalizacji o uwagę konsumenta najlepszym sposobem promocji nie jest czasami stworzenie czegoś, co wcale nie wygląda jak reklama?
Być może właśnie na tym polega największy potencjał podobnych przedsięwzięć. Sztuka nie musi stawać się reklamą, aby przynosić korzyści wizerunkowe. A biznes nie musi traktować kultury wyłącznie jako powierzchni do umieszczenia logotypu.
Czasami wystarczy umożliwić powstanie czegoś oryginalnego, co zainteresuje odbiorców z zupełnie innych powodów niż tradycyjny przekaz marketingowy.




















